De shredder in onze mind

Iedereen zal wel eens van de Stichting Skepsis hebben gehoord. Dit is een club van mensen die alles wat niet in materie kan worden bewezen naar het land der fabelen verwijst. Maar dat niet alleen, want ook dingen die wél zijn bewezen, maar niet stroken met de eigen perceptie van hoe de wereld volgens hen ‘werkelijk’ in elkaar zou zitten, worden afgewezen en zelfs belachelijk of zwart gemaakt. Men houdt uit volslagen onwetendheid strak vast aan de eigen mind-set omtrent een vermeende ‘ware’ en bewijsbare werkelijkheid en men laat niet af om alles wat hier niet mee rijmt rücksichtslos af te schieten.

Sceptici hebben dus een almaar draaiende mentale shredder. Hierin wordt alles vermorzeld wat hen niet aanstaat. Alles wat niet met de vijf fysieke zintuigen kan worden waargenomen, alles wat niet met het boerenverstand kan worden begrepen, en alles wat niet in het materiële kan worden bewezen, verdwijnt in deze innerlijke shredder.
Daarnaast worden door sceptici echter vele dingen voetstoots aanvaard en die ziet men volkomen over het hoofd. Een voorbeeld: hoe komt het dat er geen twee mensen op deze wereld gelijk zijn? Terwijl we toch allemaal uit zaad- en eicellen voortkomen. De unieke eigenheid in elk mens, qua karakter en talenten, zijn nog nooit bewezen als zouden ze door ons DNA zijn bepaald. Het zou dus logischer zijn dat alle mensen op de wereld innerlijk min of meer gelijk zijn, zoals bacteriën of ‘lagere’ diersoorten dat zijn. Maar zoiets fenomenaals en onverklaarbaars ziet men volkomen over het hoofd en neemt men voor vanzelfsprekend aan. Er is bij hen opeens geen enkel ‘bewijs’ nodig om dit te verklaren. De reden hiervoor is evident: men is geheel niet gericht op het wonder van het onverklaarbare, men doet niet aan zelfonderzoek, men is niet gericht op zelfkennis. En wie zegt alles te kennen, te verklaren of anderzijds te kunnen afkeuren, maar zichzelf niet kent, mist alles! (vrij naar wat Jezus ooit zo treffend heeft gezegd)

Wij allemaal dus…

Helaas is het zo dat we allemaal een innerlijke shredder hebben. Onopgemerkt leggen we veel naast ons neer of wijzen we zelfs dingen resoluut af vanuit een ons beperkende mind-set over de werkelijkheid, over dat ‘wat is’. Dus niet alleen de eerder genoemde en op de materiële werkelijkheid gerichte sceptici shredderen er lustig op los, nee, ook in de wereld van de spiritualiteit wordt veel op voorhand afgewezen of als onzin afgedaan. Dit gebeurt dan vanuit een even stellige en beperkte perceptie van de werkelijkheid als die we bij de sceptici waarnemen. Maar nu ligt de beperktheid niet in het materiële denken, maar in aangenomen spirituele paradigma’s of dogma’s die worden gekend en ‘gesnapt’, maar (nog) niet zijn ervaren.
Wat is hiervan de oorzaak?

We zoeken in ons leven telkens naar veiligheid. Vanuit deze basisbehoefte, die volkomen reëel is, weren we veel af wat onzekerheid zou kunnen veroorzaken en wat ons innerlijke comfort zou kunnen verstoren: het comfort van een stevige mind-set. Niets geeft zo’n goed gevoel als ‘weten hoe het zit, en klaar ermee’.
Wat we niet begrijpen, kan ons onzeker maken als we er niet voor open staan, en kan een gevoel van onveiligheid in ons doen opkomen, wat weer zou verdwijnen als we er wél voor open zouden staan. Het (resoluut) afstand van nemen van het onbegrepene, op welke manier dan ook – met cynisme, sarcasme of zelfs agressief – is heel voor de hand liggend omdat we dit snel kunnen doen vanuit een zekere innerlijke kracht. Met innerlijke kracht zenden we ons gevoel van onzekerheid / onveiligheid als het ware de laan uit. Wegwezen! Het is een innerlijk wegwerpgebaar, vanuit ego-wilskracht. Zo probeert het ego zichzelf te ‘beschermen’. Maar er wordt natuurlijk niets beschermd. Er wordt alleen afgeschermd. Het is ook in wezen geen echte innerlijke kracht maar een krachtig mechanisme wat ons wezen verzwakt, omdat dit wegwerpgebaar ons innerlijk niet zal verruimen of sterker maken. Alleen het ego versterkt zich hierdoor en de mind-sets blijven bestaan. Hierdoor blijft de valkuil gehandhaafd. Ons ongemakkelijke gevoel zal elke keer weer opnieuw in ons worden getriggerd en dus weer moeten worden weggebonjourd, waardoor we almaar blijven shredderen om ‘het eigen gelijk’ te kunnen behouden.

Dat deze mentale shredder veel afgescheidenheid veroorzaakt, moge duidelijk zijn. Niemand vindt het leuk om niet gehoord of begrepen te worden en nog minder om op een afwijkend inzicht te worden afgekeurd. De shredder vermorzelt dus vanuit weerstand, gevoelens en verzet, hoe aards of spiritueel ook, tevens menselijke verbindingen.

© Michiel Koperdraat