Als vissen in het water

Als je een vis zou kunnen vragen ‘weet je dat je in water leeft?’, zal ie niet begrijpen waar je het over hebt. Als je die vis zou vragen ‘weet je wel dat je nat bent?’, dan zal ie je met onbegrip aanstaren. Een vis weet niets van water of nat worden, omdat het zijn leefomstandigheid is. Mogelijk dat meer intelligente zeezoogdieren zoals walvissen en dolfijnen (met een enigszins zelf-reflectieve geest) wel weten dat ze in water leven omdat ze kunnen ervaren dat er meer is dan water alleen. Maar dan nog weten ze waarschijnlijk niet dat ze ‘nat’ zijn. Het begrip ‘nat’ kent alleen degene die water niet als leefomstandigheid heeft. Een mens weet dat zijn hand nat wordt zodra hij ‘m onder water houdt. Het water kleeft eraan.

Wij mensen zijn als vissen. We ‘zwemmen’ in ons leven in het water van onze onbewuste geest met haar vele psychische gesteldheden. Dit is ons zo enorm vertrouwd dat we het niet als ‘water’ zien en onwetend zijn van het feit dat er nog andere geestesgesteldheden bestaan. We ervaren onszelf niet als ‘nat’ en in onbewustheid vinden we het ondergaan van allerlei wisselende psychische gesteldheden normaal en vanzelfsprekend. Allerlei stemmingen, voorkeuren en gemoedstoestanden, zowel negatieve als positieve, aanvaarden we zonder erop te reflecteren. Zonder er vragen over te stellen waardoor het aan ons blijft ‘kleven’. We zijn zelfs niet echt bewust van het bestaan en de wisseling ervan. We geven ons er vol aan over, aan al die die innerlijke toestanden, waardoor die ook krachtiger kunnen worden. Soms waarderen of verafschuwen we onze psychische gesteldheden, maar we onderzoeken ze zelden op hun essentie.

Prettig-voelende innerlijke gesteldheden onderzoeken we al helemaal niet. Waarom zou je? “Alles is toch oké? Ik voel me goed!” De onprettig-voelende onderzoeken we soms; die moéten we soms wel gaan onderzoeken, maar pas als ze ons hebben genekt of hebben gedreven richting stress, burn-out of depressie, of ons in moeilijkheden hebben gebracht met justitie, of ons in een verslaving of zorginstelling hebben doen belanden. En wat nog opmerkelijker is: soms voelen we ons als een vis in het water, te midden van al die emo-mentale reuring…

Een andere leefwereld

Onze zelf-reflectieve geest is echter heel goed in staat om onze vele psychische gesteldheden waar te nemen en te onderzoeken op hun nut en functie. We zijn heel goed in staat om dat psychische ‘water’ waarin we leven te leren zien voor wat het is, voor wat het wáárd is, en om te begrijpen dat het hierdoor ‘nat worden’ ongewenst is en zelden iets goeds brengt. We zijn heel goed in staat, als we ons hiertoe zetten vanuit een diep verlangen naar vrijheid, om te begrijpen dat er meer is dan al die natheid, en dan ontdekken dat er ‘boven dit water’ een andere leefwereld bestaat waarin de bewegingen van wisselende psychische gesteldheden zuiver kunnen worden waargenomen en op waarde geschat. Dit is de Stille wereld, waarin vrede is en waarin we kunnen onderkennen dat het slechts in ‘water’ leven kan worden overstegen. Het Stille Gebied van de subtiele wereld waarin we ons Zelf zijn, vervuld van de energie van Sattva. Bekende en beproefde zelfhulpmethodes om hierin te verblijven en innerlijke bewegingen tot rust te laten komen zijn o.a. meditatie en mindfulness. Maar de belangrijkste en doeltreffendste is toch zelfherinnering.

Natuurlijk blijven we ‘zwemmen in water’, we hebben een psyche en kennen vele stemmingen, we kunnen dit niet eenvoudig ‘uit’ zetten, maar we hoeven er niet langer ‘doornat’ van te worden of erin te verdrinken omdat de Waarnemer in ons er neutraal op toeziet. De Waarnemer is neutraal omdat dit bewustzijn non-duaal is en in zichzelf geen ‘twee’ ervaart en dus geen stemmingen kent. Het is onze non-duale kern in onze geest.

Als we ons blijven identificeren met legio innerlijke en uiterlijke dingen en omstandigheden – in deze metafoor dus als ‘water’ opgevoerd – is er eenvoudigweg geen besef van die andere leefomstandigheid waarin we niet ‘nat’ worden. Jezelf niet-waargenomen identificeren en geloven in het psychische effect ervan, staat gelijk aan nat worden. Identificaties kunnen we voelend waarnemen en omdat ze in onze onbewuste geest zijn ontstaan, kunnen we ze bewust en helder herwaarderen en liefdevol achterlaten en zo doen oplossen in een werkelijke verwerking ervan.
Essentiële identificaties daarentegen, en hiermee wordt onze zuivere en natuurlijke hechting bedoeld vanuit ons Ahankara, kunnen we waarderen en in ons leven de juiste plaats gaan geven, want die versterken onze essentie en onze zelf-expressieve bloei. Die verhogen onze ware staat.

Laten we dus een voorbeeld nemen aan die slimme visjes die ooit de moed hadden het zeewater te verlaten, het land opkropen in een totaal ander leefgebied, om zo onze zoogdier-voorouders te worden. Uit de beslissing van deze dappere vissen is uiteindelijk ons hoog-intelligente mensenleven voortgekomen! Denk daar maar eens aan als je een harinkje hapt.

© Michiel Koperdraat