In de wereld, niet van de wereld

Er is een uitgangspunt dat goed werkt en welke de Advaita-wijzen ons reeds lang vertellen: wees met volle aandacht IN de wereld (d.w.z je doet één ding tegelijk met volle aandacht, overgave en in zelfherinnering), maar wees niet VAN de wereld (d.w.z. identificeer je er niet mee en maal er niet mee door in je hoofd). Het resultaat is dat je een stuk lichter wordt, het werkt verlichtend.

In feite is dit ook het uitgangspunt achter de tegenwoordig zo populaire ‘mindfulness’-beoefening. Alleen mist hier vaak de essentie omdat die o zo belangrijke (door Ouspensky beschreven) zelfherinnering wordt vergeten. Dit is het waarnemen van alles om je heen maar dan inclusief onze eigen innerlijke staat, hoe die zich ook toont, en hoe die zich ook aanpast aan invloeden van buitenaf.

We zullen dan ook wakker moeten handelen in NU, met de volledige aandacht op de situatie en onze handeling daarin, met inbegrip van de waarneming van onze eigen innerlijke staat. Dit is de innerlijke houding (en het zou onze innige wens moeten zijn om deze houding elke moment van de dag aan te nemen) die maakt dat we werkelijk waarnemen, voelen en begrijpen. Het denken is dan, net als de andere geestelijke instrumenten die we als mens tot onze beschikking hebben, dienstbaar aan ons ‘Zijn in manifestatie’. Dit Zijn is Creatief. Geluk zit in dit Zijn besloten, omdat dit Zijn onze Ware innerlijke staat van Sat-Chit-Ananda in onze ervaring ‘opent’: Bewust-Wetend-(in) Gelukzaligheid.

Andersoortig geluksgevoel is een resultaat van een identificatie met een of ander ‘ding’ (een idee, een compliment, een ‘je erbij voelen horen’, een spiritueel hebbedingetje, een kortstondig herkennen, enzovoort). al is ook dit gevoel een reflectie van Ananda, omdat álles wat we voelen en denken is een reflectie is van Sat-Chit-Ananda, hoe klein of vervormd dan ook.

We kunnen ons innerlijke ‘lawaai’ stoppen door wérkelijk in alles bewust aanwezig te zijn. Door geheel en al IN het handelen of niet-handelen aanwezig te zijn (of het nou mediteren of paardenpoep-scheppen is) en door één worden met/in die handeling. Dit is de Essentiële identificatie waarin Waarnemer en waargenomene één worden. Dit is Advaita (non-dualiteit) erváren. Op het moment van deze ‘eenwording’ is er vanzelf die gelukzaligheid, én alle kennis voorhanden die op dat moment benodigd is.

Het ontkennen dat we een innerlijke staat hebben die steeds wijzigt in omstandigheden – die dán weer wakker is, dán weer in ‘slaap’ – is óf onwetendheid, óf hoogmoed. Bewust jezelf zijn in elke situatie betekent dus: aanwezig zijn, ten volle waarnemen in zelfherinnering, en de innerlijke staat van jouzelf én anderen nemen zoals die is, of die nou positief of negatief aanvoelt. Zo maken we het praktisch en dus uiteindelijk Waar.
Naar waarheid leven betekent dat we van alles dat ons hierin blokkeert, of dat ons onhelder maakt en uit Nu haalt, liefdevol en dus met geduld, afscheid nemen. Door een zuiverder inzicht in onszelf te krijgen, realiseren we een autonome en stille geest die ons in staat stelt zowel betrokken als onthecht te zijn in elke situatie.

Aldus gezuiverd is er geen sprake meer van geconditioneerd verzet tegen ‘wat is’, terwijl we wel degelijk toch een correctiewens vanuit ons hoofd én hart zullen kunnen ervaren, vanuit onze liefdevolle essentie. Want we zien en voelen bijvoorbeeld nog steeds een onjuistheid of onrecht in een situatie. We kunnen nu vrij waarnemen dat die onjuistheid of onrecht zou moeten worden gecorrigeerd ten behoeve van állen die zich in die situatie bevinden (onszelf incluis). We zijn weliswaar innerlijk veel neutraler en vrijer geworden t.o.v. de omstandigheden (en we kunnen dan doen of laten we wat werkelijk nodig achten) maar dit betekent niet dat het ons allemaal niets meer doet. Integendeel. Er kan objectief gezien sprake zijn van onrecht, en dat mógen we dan ook gewoon voelen. Dit kan zelfs zeer doen! We kunnen echt veel pijn ervaren vanuit een innerlijk zuivere en vrije staat. We hebben ons gevoel niet om het al redenerend uit te schakelen. Het vertelt ons altijd heel veel, want ze put uit ware liefde. Handelen vóór de wereld, ín de wereld dus, blijft dan ook zeer belangrijk voor onze eigen innerlijke ontwikkeling.

© Michiel Koperdraat