Over Consideratie

Consideratie komt van het Latijnse woord consideratio en betekent overweging of beraad, maar ook aanpassing, inschikkelijkheid of toegevendheid. Het is dus een innerlijke houding die we in situaties ondervinden. Er zijn echter wel twee soorten consideratie en het verschil ertussen is enorm. Er is een bewuste en een onbewuste vorm.
Hier eerst maar eens de vaak voorkomende onbewuste vorm van consideratie en die noemen we interne consideratie.

Interne consideratie

We kennen het allemaal: we komen iemand tegen, raken in gesprek en dan zegt die persoon iets dat ons niet aanstaat. Die persoon kan daarbij bijvoorbeeld een verongelijkte houding hebben, maar het hoeft niet. Daar reageren we dan op met verdedigende woorden, of met een uitleg over hoe die persoon het bij het verkeerde eind heeft. We voelen ons hierdoor niet meer op ons gemak, of raken geïrriteerd als we tegenstand ondervinden, of we worden zelfs boos. Wijzelf raakten dus (ook) verongelijkt. We hebben ons innerlijk aangepast. Als we daarna onze weg vervolgen, voelen we ons niet langer zoals we ons voor het gesprek voelden. Het is gedaan met onze rust en in gedachten herhalen we het gesprek keer op keer. We komen dan pas op pakkende argumenten waar we eerder (door onrust) niet opkwamen. Het resultaat is dat we in een innerlijke wereld vertoeven waar we helemaal niet op zaten te wachten en dat we het huidige nu-moment volledig kwijt zijn.

Actie reactie

Hoe kon dit gebeuren? Wel, we pasten ons dus innerlijk aan – intern dus – aan de houding van iemand anders. We namen verongelijktheid over of we konden het niet hebben wat de ander zei, en gingen met zelfrechtvaardiging en protest tegen deze persoon in. Hierdoor raakten we onszelf kwijt. Het is een onbewust mentaal mechanisme dat we, doordat we de situatie niet bewust ervaren, onszelf toestaan te laten gebeuren. Een vorm van identificatie. De houding of de woorden van een ander roepen het op en we gaan er voluit in mee doordat we er op dat moment geen zicht op hebben. Interne consideratie is de mentale voedingsbodem voor projecties.

Pretentie en verbeelding

Een ander voorbeeld is dat we ons vergelijken met een ander. We voelen ons goed over onze eigen situatie totdat iemand anders, waarmee we een of andere identificatie of relatie hebben, ons toont dat die persoon het beter lijkt te hebben geregeld, meer heeft dan wij, of op welke manier dan ook ons de loef afsteekt in onze ogen. De op identificatie gebaseerde waarde die we dachten te hebben, is gevoelsmatig opeens minder waardevol geworden. We voelen ons minder of kleiner en willen dit onbewust compenseren.
Ook discussies zijn een aanjager van dit mechanisme. Liever strijd voeren dan aanvaarden dat ook iemand anders wel eens een punt zou kunnen hebben.

We gaan ons vervolgens innerlijk aanpassen door ons beter voor te doen, in de hoop door een ander hoger te worden aangeslagen. Verbeelding of pretentie is hiervan de aanjager. De populaire en uiterst grappige Engelse serie Keeping Up Appearances is compleet gebouwd op de interne consideratie van met name de vrouwelijke hoofdpersoon. Kortom: we passen ons aan een veronderstelde innerlijke beleving of oordeel van iemand anders aan, waardoor we ver van onszelf verwijderd raken. Zoals deze leuke serie laat zien, kom je dan makkelijk in moeilijkheden.

Externe consideratie

Dit is andere koek. Ook hier considereren we, maar dan bewust. We passen ons aan vanuit begrip voor een ander en voor de situatie waarin we ons bevinden. Maar ook deze vorm kent verschillende graden van bewustheid waarin het plaatsvindt. Beleefdheid en etiquette zijn bijvoorbeeld merendeels gebaseerd op conditioneringen en worden in die zin niet vaak erg bewust uitgeoefend. Maar meer bewust gaat extern considereren ons helpen bij onszelf te blijven. Het helpt ons innerlijk duurzamer te worden. Het heeft een tegengestelde werking en een totaal ander gevolg dan interne consideratie. Onze consideratie is dan gericht op het totale wel en wee in een situatie, inclusief onszelf, maar niet in de eerste plaats op onszelf. We hebben en houden onze omgeving bewust (wakker dus) onder observatie en merken veel meer op; zo ook de noden van anderen, al lijken die nog maar zo klein en onbetekenend.

Externe consideratie is voornamelijk wakker zijn.Een goed voorbeeld is de rij voor de kassa in de supermarkt. Interne consideratie zal ons aansporen de gunstigste plek te veroveren door anderen te negeren, en als iemand ons de pas afsnijdt kunnen we hierdoor zelfs opgefokt raken, en dus nog verder van onszelf af.
Externe consideratie laat ons doen wat het beste is in die situatie. Dat kan zijn dat we iemand voor laten gaan of iemand ergens mee helpen. We gaan dan uit van een verbondenheid met anderen. We ervaren eenheid. We hebben onze innerlijke ogen wijd open.

Volgen

Hierbij is het van belang op onze innerlijk houding te blijven letten. Het goede heertje spelen ligt namelijk op de loer. Dit is een ego-ikje dat graag met de credits van onze externe consideratie op de loop gaat omdat het zich hiermee identificeert. We moeten er goed bij stilstaan dat we de consideratie met een ander voornamelijk voor onszélf uitoefenen, omdat externe consideratie ten enenmale interne consideratie uitsluit. Het verdrijft onbewustheid door bewust licht (innerlijk licht) op situaties te laten vallen, en door dan het enige te doen wat op dat moment juist is. Er is dan geen twijfel meer over onze houding of handeling. Twijfel komt etymologisch voort uit het begrip Twee en staat dus voor innerlijke verdeeldheid.

Willen we een zo permanent mogelijk extern considerator worden, en wel zonder hierin aan onszelf voorbij te gaan, dan zullen we in zelfherinnering een hoop moeten opgeven en leren te volgen. Dit is het beantwoorden aan situaties i.p.v. daarin van alles te willen.

Een uitstekende mogelijkheid om onze interne consideratie waar te nemen en te begrijpen, en om onze externe consideratie te oefenen, zijn verkeerssituaties!

© Michiel Koperdraat